Dr hab. Ryszard Szarfenberg

Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej

www.ips.uw.edu.pl/rszarf/

r.szarfenberg@uw.edu.pl

„Minimalny dochód gwarantowany”

Prawo każdego człowieka do ochrony przed deprywacją podstawowych potrzeb i do pomocy w razie wystąpienia tej deprywacji z poszanowaniem ludzkiej podmiotowości jest oczywistością. Ludzie w warunkach ochrony przed deprywacją i pomocy w razie jej wystąpienia mogą realizować swoje plany życiowe i prowadzić takie życie, jakie cenią oni i inni swobodnie i godnie. Są wolni od lęku przed nędzą i lęku przed wyzyskiem, mają poczucie zabezpieczenia i bezpieczeństwa socjalnego.

Bez uznania tego prawa deprywacja podstawowych potrzeb zbiorowości słabszych politycznie, społecznie i ekonomicznie może być uznana przez grupy dominujące za konieczny instrument lub koszt osiągania celów. W ten sposób dochodzi do instrumentalizacji człowieczeństwa, czyli do zaprzeczenia fundamentalnej wartości, jaką jest ludzka godność.

Ponadto „wielcy teoretycy obywatelstwa – Arystoteles, Cyceron, Machiavelli, Burke, de Tocqueville, Mill i w XX wieku Hannah Arendt – uważali, że... pełne uczestnictwo w życiu publicznym wymaga zapewnienia pewnej pozycji społeczno-ekonomicznej... Szczególnie istotne było w tym kontekście zapobieganie wielkim nierównościom i posiadanie przez wszystkich pewnego minimum zamożności”.

Wynika z tego, że realizacja wspomnianego prawa człowieka nie tylko ważna jest ze względu na fundamentalne wartości, jakimi są ludzka godność i wolność, ale również jest to instrument osiągania spójności społecznej, o którą tak bardzo troszczy się współczesny świat cywilizowany.

Z tego prawa wynikają obowiązki władzy publicznej w zakresie stworzenia i utrzymania systemu instytucji, który szanowałby, chronił i realizował to prawo. Ma ono jako prawo człowieka absolutny priorytet moralny, tzn. niczym nie można usprawiedliwić jego nieposzanowania, niechronienia i nierealizowania. Władza publiczna, która nie wywiązuje się ze swych obowiązków w tym względzie podlega delegitymizacji i staje się władzą bezprawną niezależnie od formalnie obowiązujących przepisów oraz rodzaju systemu politycznego, z jakim mamy do czynienia.

wiecej...