Biblioteka podwórkowa

z bibliotekBiblioteki Podwórkowe są jednym z projektów obecnych najdłużej w działaniach Ruchu ATD. Ojciec Wrzesiński podkreślał, że wiedza to nie prezent ani przywilej tylko prawo. Każdy powinien z niego korzystać, rozwijać swoje talenty i zainteresowania poprzez uczestnictwo w kulturze. Na tym gruncie powstały Biblioteki Podwórkowe, które w założeniach mają dotarcie do osób, dla których dostęp do szeroko pojętej kultury jest utrudniony. W Polsce działają od 2005 roku, w różnych miejscach, ale przede wszystkim tam, gdzie istnieją przeszkody w dostępie do wiedzy. Raz w tygodniu grupa wolontariuszy spędza około 2 godzin z dziećmi i rodzicami na wspólnym czytaniu książek oraz na rozwijaniu różnych zajęć w oparciu o czytane książki.

Cele Biblioteki Podwórkowej, wśród których znajdujemy między innymi wsparcie dla dzieci i rodzin, tworzenie pozytywnego nastawienia do zdobywania wiedzy, wzmocnienie świadomości uczestnictwa w kulturze i wyrównanie dostępu do działań edukacyjnych i kulturalnych, są możliwe do zrealizowania dzięki regularnemu zaangażowaniu wolontariuszy i wykorzystaniu książki jako medium w procesie wymiany. Książka umożliwia rozmowę i spotkanie. Towarzystwo wolontariusza ma wzmocnić dziecko w tym kim jest. Bycie słuchanym i docenianym pozwala dziecku pokazać to co umie, co lubi, jakie jest i co przeżywa. Biblioteka Podwórkowa ma być dla dziecka przestrzenią wolności. Nie tylko odcięcia się od trosk codziennych, ale też okazją do samostanowienia, poszukiwania, odkrywania i stawiania granic. Dzięki regularnym spotkaniom w miejscach widocznych np. na chodniku, na stopniach klatki schodowej, Biblioteka podwórkowa umożliwia nawiązanie trwałych relacji opartych na zaufaniu między dziećmi, ich rodzinami i wolontariuszami oraz podjęcie pierwszych kroków ku głębszemu uczestnictwu w życiu społecznym.

W 30 krajach na świecie istnieje blisko 150 Bibliotek Podwórkowych animowanych przez wolontariuszy w duchu proponowanym przez ATD Czwarty Świat.

W Warszawie istnieją 2 Biblioteki Podwórkowe: w Ośrodku dla Cudzoziemców na Targówku i na osiedlu przy ul. Dudziarskiej, na Pradze Południe. Poza regularnymi zajęciami Bibliotek Podwórkowych wolontariusze razem z rodzinami organizują większe wydarzenia, tj. Festiwal Lata i Festiwal Nauki, Święto Wiosny, obchody Dnia Uchodźcy, wycieczki i spotkania integracyjne. Różnorodność działań, aktywne zaangażowanie uczestników w ich przygotowanie i motywowanie wspólnot lokalnych do współpracy również z przedstawicielami instytucji to podłoże pozytywnych zmian, które wprowadzają Biblioteki Podwórkowe.

 

Jestem przekonany, że Biblioteka Podwórkowa, która przyjmuje dzieci najbardziej pokrzywdzone, dając im rzeczywiste pierwszeństwo, uczestniczy w kształtowaniu społeczeństwa gwarantującego równość szans. Chodzi o to, żeby te dzieci mogły wreszcie dojść do głosu, żeby coś wreszcie otrzymały, żeby poczuły się wreszcie u siebie, tak w bibliotece, jak w szkole, jak w dzielnicy… jak w każdym innym miejscu. Biblioteka może dać im tę pewność siebie, to głębokie wewnętrzne poczucie bezpieczeństwa, które wywodzi się ze spotkania z kobietami i mężczyznami, którzy okazują im życzliwość, szanują je, rozumieją ich problemy i którzy maja bezstronny i pozytywny stosunek do ich rodziców. Dzięki tak pojętej roli Biblioteki Podwórkowej każde dziecko znajdzie tu w pełni swoje miejsce (…) To właśnie jest istotna szansa Bibliotek Podwórkowej: działać na rzecz społeczeństwa opartego na sprawiedliwości, społeczeństwa Praw Człowieka, społeczeństwa z prawem głosu i uczestnictwa, społeczeństwa, które ma poszanowanie dla wszystkich, społeczeństwa pokojowego.

Józef Wrzesiński, 1982